Wat doen we met ons belastinggeld: lage staatsschuld of investeren

Een verhaal: wat gebeurt er al jarenlang met ons belastinggeld?

Er was eens een VVE van een wat verouderd huis. Het was wel tochtig; ramen waren enkel glas, spouwmuren en zolder niet geïsoleerd. Mensen hadden vaak klachten en hoge stookkosten.
De kas was wel erg goed gevuld, want iedereen droeg elke maand keurig bij. De penningmeester hield van die goed gevulde kas, want ‘je weet maar nooit’!
En toen kwam er een zware storm, in heel Europa. De zolder moest met spoed gerepareerd; mensen zaten te bibberen in hun huizen en moesten radiatoren kopen.
Bij de VVE vergadering daarna kwam iedereen, want de leden wilden dat er na jaren niets doen nu echt iets ging gebeuren!
De penningmeester was juist opgetogen: ‘samen hebben we gezorgd dat we nu geld genoeg hebben om het huis op te knappen!’
‘Ja, maar’, zeiden de leden: ‘overal zijn er nu regelingen om de stormschade te herstellen, en onze VVE had ook met een minder grote kas goedkoop kunnen lenen’.
Maar nog erger: als we eerder dubbelglas en isolatie hadden gedaan, dan hadden we nu niet zoveel schade, en hadden we het al die tijd warm gehad, met lagere stookkosten!
Nee, hoor, herhaalde de penningmeester: ‘samen hebben we gezorgd dat we nu geld genoeg hebben om het huis op te knappen!’ En dat hebben we het beste gedaan van heel Europa!

Financien: ons belastinggeld en hoge inkomens

Financiën: ons belastinggeld, hoge inkomens, inkoop

Er komt een staatssecretaris van Inkoop, die kritisch alle grote inkopen en salarisonderhandelingen gaat volgen, c.q. accorderen. Topsalarissen in de publieke sector zullen op zeer korte termijn helemaal worden afgebouwd, met zo min mogelijk overgangsperioden, herenakkoorden etc. BV’s die zijn opgericht, bijvoorbeeld in de zorg, om het salaris van management of specialisten aan de Balkenende norm te onttrekken worden verboden. Alle personeelskosten, in dienst of extern, moeten in de ene administratie van bijv. het het ziekenhuis, en onder de Balkenende norm (incl. alle toeslagen en bijverdiensten die op basis van de functie worden uitgevoerd).

Een voorrecht

Veel mensen die hun salaris of factuur betaald krijgen van ons geld, weten kennelijk niet dat het een voorrecht is om een overheidstaak te mogen vervullen. Er wordt van alles uit de kast gehaald om het directe salaris zo hoog mogelijk te krijgen, lange overgangsperioden, pensioenbijdragen, inkomsten uit verschillende potjes waarvan die van de publieke instelling keurig onder de norm zit. Van ons geld, dus. Kennelijk weet de huidige generatie bestuurders dat onvoldoende over te brengen. Er blijven teveel mensen teveel verdienen. Dat is niet uit te leggen als mevrouw Pietersen minder zorg krijgt omdat er geen geld is.

Balkenende norm

De uitschieters bij de inkomens in de publieke sectors blijven nu al vele jaren voortduren, net als de schandalen rondom declaraties van kosten. Recent weer duidelijk geworden dat er in de zorg allerlei BVs zijn die er alleen maar voor zijn om de directeur een hoger salaris te betalen. Er zijn twee opties: 1) het huidige kabinet vindt het niet erg (in tegenstelling tot wat ze zeggen), en 2) ze zijn niet in staat om er iets aan te doen. Wij denken optie 1, maar zijn bang dat optie 2 ook waar is. Wij gaan er wel wat aan doen.

Publiek gemaakte inkomens

De tijd van voorzichtig opereren is daarom voorbij. Er zal daarom een openbaar register moeten komen waar alle te hoge lonen worden vermeld die al in de media terecht zijn gekomen, inclusief alle namen van bestuurders, raden van toezicht e.a. die dit hebben goedgekeurd. Dit geldt ook voor het gezeur over onkostendeclaraties bij bijv. universiteiten, ziekenhuizen en anderen die op kosten van de samenleving hun werk mogen doen.

Inkoop

Inkoop is een vak. Dat is niet iets van een Directeur-Generaal er even bij kan doen, of een commissie van een aantal ambtenaren ineens kan doen bij VWS om medicijnen in te kopen. Er komt daarom een Staatssecretaris van Inkoop die alle inkoop kritisch gaat toetsen, waaronder alle vergoedingen gerelateerd aan werk. (Er zijn zoveel trucs verzonnen, bijv. bij de luchtverkeersleiders, dat we ons met een term als ‘topinkomen’ of ‘topsalaris’ al meteen juridisch teveel beperken.) Alle inkoop- en salarisbeslissingen boven een normbedrag moeten worden geaccordeerd. Een voorbeeld is zojuist al genoemd: kennelijk kunnen de bestuurders bij de Publieke Omroepen dus niet inkopen. Daar zal grondig onderzoek naar moeten worden gedaan. Uitbreiding naar gemeenten e.a. zal ook nodig zijn, gezien het aantal politiefunctionarissen e.a met te hoge lonen. Goede inkoop wordt overigens zeker niet alleen gedaan op basis van prijs, zoals veel ministers lijken te denken.

Topinkomens in de markt

Wij zijn niet voor een overheid die ingrijpt om te nivelleren in de markt. Bedrijven en hun medewerkers hebben hun eigen verantwoordelijkheid. Net als op andere terreinen zijn wij voor het versterken van die verantwoordelijkheden. In dit geval betekent dat dat wij het lidmaatschap van vakbonden zullen stimuleren en ook het actief meedoen met de OR van de betrokken bedrijven. In combinatie met kritische aandeelhouders zal daar een redelijke beloning van de top uit moeten komen die voor medewerkers en markt acceptabel is. Dus: in de publieke sector hard afdwingen, maar daarbuiten is het aan de markt. (Economie)