Skip to main content

Agile besturen

Bij de regering lijkt de huidige manier van projecten doen en prioriteren op slecht uitgevoerde Prince2. Agile principes zijn bij de overheid wel al in zwang, met name ‘scrum’ projectmanagement. Bij agile government ligt in ieder geval agile portfoliomanagement voor de hand, om activiteiten en projecten te prioriteren en in hun samenhang uit te voeren. De afweging tussen nieuwe en bestaande methoden moet per project genomen worden. Daarmee kan de overheid haar burgers en bedrijven de meeste toegevoegde waarde leveren voor de laagste mogelijke kosten. Tenslotte zou ‘evidence based’ normaal moeten zijn: beleid op basis van wetenschappelijke inzichten. Rapporten opzij schuiven omdat de uitkomsten niet bevallen moet moeilijker worden.

Huidige situatie

De huidige manier van projecten doen, prioriteren maar ook omgaan met gewijzigde situaties bij de overheid lijkt op slecht uitgevoerde Prince2. De problemen met de IT projecten zijn een goed voorbeeld. Kenmerk hiervan is ‘grote plannen maken en die uitvoeren’, en te laat nieuwe inzichten of gewijzigde situaties verwerken. Grote projecten moeten uitgevoerd blijven worden, maar de manier waarop kan natuurlijk beter.

Van klokkenluiders naar continue verbeteren

Na een zeer lange aanloop zijn er nu eindelijk betere constructies voor klokkenluiders. Die moeten voorlopig zeker blijven. De noodzaak van deze constructies laat alleen wel zien dat de houding in betrokken organisaties nog teveel intern gericht is (geen vuile was buiten) en dat continue verbeteren nog niet vanzelfsprekend is. (Dan is immers een klokkenluider niet nodig).

‘Evidence based’ is nu niet evident

Men zou denken dat inzichten uit wetenschappelijk onderzoek maar ook ‘evidence’ uit parlementaire enquetes e.d. een sterke positie hebben in de besluitvorming bij regering en parlement. Toch worden rapporten en aanbevelingen eenvoudig opzij geschoven; deels ten gunste van de ‘inzichten’ van lobbypartijen. Wij pleiten ervoor dat regering en parlement moeten verantwoorden waarom zij wat wel en wat niet van de aanbevelingen omzetten in beleid.

Agile, lean, appreciative enquiry

Agile principes zijn zeker bij de overheid in zwang. Methoden als ‘scrum’ voor projectmanagement en ‘lean’ voor procesverbetering worden steeds vaker toegepast. Er komt ook meer aandacht voor best practices en continue verbetering, in plaats van het focussen op fouten. Ook methoden als ‘appreciative enquiry’ doen opgeld.

Agile government

Bij agile government ligt in ieder geval agile portfoliomanagement voor de hand, om activiteiten en projecten te prioriteren en in hun samenhang uit te voeren. Dit is ook precies wat nodig lijkt bij het huidige energiebeleid, volgens de aanbevelingen van de Rekenkamer.

Het kan agile zijn om voor Prince2 te kiezen

Het is overigens een valkuil om te denken dat alle nieuwe methoden de oude methoden moeten vervangen. Los van de theoretische en praktische voordelen kost elke verandering ook geld en aandacht. Er zijn allerlei situaties die niet optimaal zijn, maar waarin er geen business case is voor een grootscheepse verandering. Ook zijn veel van de nieuwe methoden en theorieën nog niet goed bewezen, en al helemaal niet per sector. Wat in de IT werkt, hoeft in de overheid niet te werken etc. Voor een complexe nieuwe IT oplossing kies je een andere aanpak dan een eenvoudige oplossing in een streng gereguleerde omgeving.

Deltaplannen plannen

Bij het opstellen en uitvoeren van het Deltaplan Nederland Duurzaam en Deltaplan Nederland Digitaal zullen wij zoveel mogelijk vanaf het begin pragmatisch toepassen wat werkt. Geen modegrillen, en ook niet vanzelfsprekend bestaande methoden. En natuurlijk altijd op basis van onze principes: samenwerken en transparantie.

NB: dit hoofdstuk moet nog worden verbeterd en aangevuld. Kunt u hieraan bijdragen? Mail ons dan naar info@partijbontekoe.nl.

Kwaliteit besluitvorming en de waan van de media

Veel besluitvorming door regering of parlement vindt plaats op partijpolitieke gronden of tactische overwegingen richting de verkiezingen. Er worden door kabinet en parlement daarnaast veel specifieke maatregelen genomen die niet onderdeel zijn van een meer omvattende aanpak van een probleem. Veel specifieke maatregelen zijn reacties op berichten over incidenten in de media. 

Ons voorstel is om wetsvoorstellen en andere maatregelen veel explicieter te baseren op wetenschappelijke inzichten en ervaringen en bevindingen uit het verleden. Daarnaast zullen alle voorstellen voorzien moeten worden van niet alleen een lobby-paragraaf maar ook een evaluatie-paragraaf.  Tenslotte zouden maatregelen veel nadrukkelijker in een kader van korte-, middellange- en langetermijn maatregelen worden geplaatst.

Praktijk

Van veel wetten die zijn aangenomen, ook door de Eerste Kamer, was vanaf het begin niet duidelijk wat die precies wanneer zouden opleveren. Recent bij de evaluatie van de besparingswetten uit 2012 is duidelijk geworden dat er van de 512 voorgenomen wetten 488 zijn uitgevoerd (dat klinkt positief), maar dat het eigenlijk niet duidelijk is wat de effecten zijn geweest. Het begrotingstekort is weliswaar gedaald, maar daar hebben ook andere factoren een rol gespeeld. Aangezien veel maatregelen directe en vaak grote effecten hebben gehad op burgers en bedrijven, zou het toch logisch zijn om te verwachten dat het meten van de effecten bij het opstellen en goedkeuren van de wet zouden zijn meegenomen.

Parlementaire enquêtes

Er worden parlementaire enquêtes en andere belangrijke onderzoeken gedaan bij issues met grote impact op de samenlevingen. Onze volksvertegenwoordigers hebben deze bevindingen met veel moeite weten te ontfutselen aan vaak zeer complexe dossiers. Het staat regeringen nu vrij om de moeizaam verkregen inzichten eenvoudig weg terzijde te schuiven, bijvoorbeeld omdat maatregelen niet passen op partijpolitieke gronden of tactische overwegingen richting de verkiezingen. Recent is dat gebeurd met bevindingen rondom IT projecten. Dit soort enquêtes zijn kostbaar, en het kost de volksvertegenwoordigers veel tijd.

Ons voorstel is tweeledig. Er moet een veel explicietere verantwoording komen waarin punt voor punt wordt uitgelegd op welke gronden aanbevelingen (niet) worden overgenomen. Daarnaast zullen we in maart 2017 bij de vorming van de nieuwe coalitie dit soort bevindingen meteen gebruiken als input.

Onderbouwing en toetsing

In het algemeen is het ons voorstel om wetsvoorstellen en andere maatregelen veel explicieter te baseren op wetenschappelijke inzichten en ervaringen en bevindingen uit het verleden.

Daarnaast zullen alle voorstellen voorzien moeten worden niet alleen van een lobby-paragraaf maar ook van een toets-paragraaf. De maatregel is kennelijk bedoeld om een effect te bereiken. De vraag is dan: welk effect en wanneer en hoe kunnen we zien of het werkt?

Waan van de dag

Er worden door kabinet en parlement veel specifieke maatregelen genomen die niet onderdeel zijn van meer omvattende aanpak van een probleem. Zo kan het voorkomen dat maatregelen elkaar tegenwerken. Er wordt bijv. ontwikkelingshulp gegeven aan een land in Afrika dat door onze handelsbeperkingen zijn producten niet goed in Europa kan verkopen. Veel specifieke maatregelen zijn reacties op berichten over incidenten in de media. Verontwaardiging over een patiënt die buiten de boot valt leidt tot aanpassing van het systeem, maar daarmee wordt het systeem complexer en waarschijnlijk minder effectief.

Evidence based

Daarnaast wordt er nog teveel geredeneerd vanuit wat de partij vindt en hoe de partij zich wil profileren (niet alleen in verkiezingstijd). Dit gebeurt ondanks het feit dat bijvoorbeeld uit wetenschappelijk onderzoek of een (enquête-) rapport een andere conclusie beter is. Wij stellen voor om, heel simpel, meer dan nu het geval is te bespreken wat de beste oplossing zou zijn voor de Nederlandse burgers.

Korte-, middellange- en lange termijn

Daarnaast zouden maatregelen waar maar mogelijk altijd bekeken worden vanuit drie dimensies van korte-, middellange- en lange termijn. Toegepast op integratie en acceptatie bij autochtone en allochtone Nederlanders zou dat bijvoorbeeld zijn:

  • korte termijn – bijv. snel en hard ingrijpen bij onlusten in wijken; cameratoezicht versterken voor zolang als nodig
  • middellange termijn – buurtzorgers en observatieteams in de wijk; maatschappelijk werk; verzuimbegeleiding; actieve sollicatiebegeleiding
  • lange termijn  – alfabetisering, inburgering; kennis verspreiden over bevolkingsgroepen onderling en hun geloof en gebruiken vanaf de basisschool.

Transparantie

Vervreemding zal er altijd zijn. Beleidsmakers zullen dus altijd belastinggeld uitgeven zonder te voelen wat het echt waard is of besluiten nemen zonder te voelen wat de maatregelen voor echte burgers betekenen. Maar het kan wel zo min mogelijk. Den Haag moet kennelijk tegen zichzelf beschermd worden. We zijn niet voor landelijke referenda, maar voor ‘hyper-transparant’. Zonder transparantie worden er ondemocratische of zelfs onwettige deals gesloten door ministeries, partijen, lobbyclubs. Goede open data wordt daarom overal verplicht. En vervolgens hypertransparantie: welke wet werkt, welke subsidie levert iets op, wie geeft relatief veel geld uit, met wie is er gelobbyd voor dit besluit? Het gaat immers om onze stem en ons belastinggeld. Alleen met transparantie kan het vertrouwen weer terugkomen.