Berichten

Ontwikkelingssamenwerking

Ontwikkelingssamenwerking

Ontwikkelingssamenwerking draagt bij aan levens van mensen over de hele wereld; hoe groot de Nederlandse strijkstok ook is. De bezuinigingen van de recente kabinetten (status 2016) hebben niet geleid tot de beloofde hogere effectiviteit van overheidsgelden.

Gezien de klimaatontwikkelingen en andere ontwikkelingen met wereldwijde economische en sociale gevolgen, heeft goede ontwikkelingssamenwerking voor Groen Rechts een hoge prioriteit. 

Verbeteringen kunnen worden gerealiseerd door meer samenwerking en transparantie, zowel tussen organisaties onderling als richting burgers. Ondertussen zullen regelmatige evaluaties van projecten daar en organisaties hier tot meer draagvlak en efficiency moeten leiden’.

Organisaties: van strijkstok naar vertrouwen

Ontwikkelingssamenwerking draagt veel bij aan levens van mensen over de hele wereld; hoe groot de Nederlandse strijkstok ook is of lijkt. Wel zijn er verbeteringen mogelijk om niet alleen het effect van de bestede euro’s en werk te vergroten maar ook om het draagvlak bij de Nederlandse bevolking (die de Euro’s grotendeels aanlevert) te versterken; en dat vertrouwen deels terug te winnen.

Overheid: bezuinigingen hebben niet geleid tot hogere effectiviteit; er is geld en kennis verspild

De modernisering van de ontwikkelingssamenwerking die is ingezet vanaf 2010 heeft niet geleid tot een effectievere besteding van hulpgeld door focus (15 landen, 4 onderwerpen). Dat was wel de belofte bij de bezuinigingen die Rutte I heeft uitgevoerd en daarna zijn voortgezet (VVD en PVDA). De koerswijziging en wijzigingen per land zijn eenzijdig genomen, zonder overleg met andere donorlanden. De Tweede Kamer vroeg in 2012 al om een evaluatie, maar heeft daar vervolgens 4 jaar niet achteraan gezeten. De focus op 15 landen en 4 onderwerpen heeft niet gewerkt. Projecten werden halverwege stopgezet. En ook is er niet samengewerkt met andere donorlanden.

[NOG UPDATE]

Samenwerking hier

Zoals als in veel andere sectoren als zorg, erfgoed e.a. zijn er veel mogelijkheden om te verbeteren door samenwerking. Waar veel partijen nog gaan voor het vergroten van het eigen aantal leden of het afdwingen van de eigen aanpak, zou het beter zijn als er meer werd gewerkt met de lessen die anderen in een bepaald gebied of bij een bepaald type samenwerking al hebben opgedaan.

Ook het inrichten van (big) datafaciliteiten en die toepassen in het beleid zou iets kunnen zijn wat de alle partijen in de ontwikkelingssamenwerking meer samen zouden kunnen doen. Een aantal partijen loopt nu voorop, maar veel kleine komen daar natuurlijk ver achteraan. Ook samenwerking met andere partijen met veel data ligt voor de hand; bijv. op het gebied van biodiversiteit.

Samenwerking daar

Burgers en lokale organisaties

Dit betekent ook dat we waar mogelijk zullen samenwerken met projecten die daar door burgers en lokale bedrijven zijn opgezet en worden onderhouden. Daarnaast zal het gestimuleerd worden om voor een project of incidentele vraag gebruik te kunnen maken van kennis en ervaring die in Nederland voorhanden is bij landbouw-, architectuur-, financiering- en andere deskundigen. Tenslotte zullen microfinanciering, crowdfunding e.a. manieren om aan geld te komen worden gestimuleerd, o.a. door garanties.

Overheden

Het is niet altijd mogelijk om om overheden heen te werken, en vaak is toestemming maar ook hulp noodzakelijk. Toch zal Nederland kritisch moeten zijn ten opzichte van landen met te hoge militaire uitgaven, belastingvermijding door rijken en bedrijven of landen die niet willen meewerken aan projecten voor het opleiden van meisjes en vrouwen, gezinsplanning, maar ook de repatriering van afgewezen asielzoekers (het gaat dan om de zogenaamde ‘veilige landen’).

Geven en nemen

Overigens lopen lokale en internationale belangen vaak door elkaar. Handelsovereenkomsten waarbij de eigen landbouw wordt beschermd zijn een goed voorbeeld. Ontwikkelingslanden lopen daarnaast belastingen mis door belastingconstructies die in de rijkere landen worden bedacht en uitgevoerd.

Een ander voorbeeld is te vinden bij het ‘land grabbing’: sinds 2008 is 40 miljoen hectare grond in armere landen gekocht door buitenlandse investeerders (cijfers 2016); dat is ca. 0,8 percent van het totale landbouwareaal in de wereld. De lokale bevolking wordt lang niet altijd goed betrokken bij de projecten, beloftes worden niet nagekomen en zij gaan er dan op achteruit in plaats van mee te delen in de groei. In Ethopie zijn er nu protesten in een dergelijke situatie.

Transparantie

Gelukkig worden er in de ontwikkelingssamenwerking met het gemeenschappelijk beschikbaar stellen van bestanden al stappen gezet (IATI) richting transparantie. Ook standaardisatie in data, verslagen en jaarverslagen is in gang gezet. Het kan alleen  sneller en ruimer, en minder verblijvend. Een andere maatregel is daarom het verplicht delen van alle bruikbare data en verplichte transparantie over wat werkt en wat niet werkt.

Keurmerken, basis voor ANBI2?

De belangrijkste keurmerken zijn nu CBF-Keur, gedragscodes van Goede Doelen Nederland, ISO:9001 Code voor Goed Bestuur en  Partos 9001-verklaring, de ISO:9001 toegepast voor ontwikkelingssamenwerking. Voor donateurs is er de ANBI voor aftrekbaarheid van giften, met 100% bij meerjarige giften.

Wij stellen voor dat er een ANBI2 komt, waarbij organisaties die een rol spelen in de ontwikkelingssamenwerking 2 jaarlijkse belastingstatus krijgen. Met zo’n ANBI2 status zijn alle donaties automatisch 100% aftrekbaar. In subsidies etc. moeten deze factoren meegewogen worden.

De vergunning wordt verleend op basis van efficiency, kwaliteit, maar ook de verhouding tussen vergoedingen voor bestuurders en die van werknemers en de verhouding tot de Balkenende norm, commerciële belangen e.d. Idealiter wordt dit gebaseerd op de CBF- en Partos-keurmerken, tenzij die onvoldoende scherp zijn geformuleerd.

Versneld invoeren

Gelukkig loopt er dus al veel. Thema’s als ‘leave no one behind; civic power ; working together; make data count’ (Partos Innovatiefestival/Spindle) zijn bekend in de sector. Veel partijen zetten zich ook in voor de relatie tussen duurzame economische groei, bescherming van natuur en milieu en armoedebestrijding door vermindering van ongelijkheid. Maar tegelijkertijd is duidelijk dat samenwerking en transparantie beter kunnen, en ook sneller beter moeten worden.

Europese Unie – EU

Europese Unie

Nederland is een klein land dat de EU nodig heeft, in het machtsspel tussen VS, China en Rusland. Nederland blijft dus in de EU want het heeft geen andere keus; dus niet meer zeuren, en ervoor gaan. De Europese Unie moet nu eerst consolideren en zorgen voor draagvlak; niet uitbreiden maar meer gaan samenwerken.

Internationaal moet de EU zich veel krachtiger opstellen, om Rusland, Turkije maar ook de Amerikaanse Big Tech bedrijven waar nodig de halt toe te roepen; met onze markt van 450 miljoen consumenten zij we alleen daarom al een macht van formaat. Daarnaast zal er een EU grensleger moeten komen voor grensbewaking en regulering van vluchtelingenstromen.

Wij pleiten daarnaast voor een EU in 3 versies. Die lopen van EU1 = alleen vrijhandel, EU2 = huidig tot EU3 = ‘federaal’. Het Verenigd Koninkrijk had kan bijvoorbeeld gewoon lid kunnen blijven, maar alleen van EU1. Met het sterker worden van de Duits-Franse as, moet het machtsevenwicht in de EU hersteld worden, met als symbool een hoofdstad in het centrum van de EU, Wenen (en dan hebben we meteen die verkwistende verhuizingen niet meer).

De Europese burgers en bedrijven moeten zelf de technocratische handels-EU gaan omvormen tot onze EU (en niet die van Brussel). Draagvlak versterken door niet-bureaucratische maatregelen als snelle goedkope treinverbindingen, EU tv-zenders e.a.

De trein dendert voort

De goederentrein die de EU nu is dendert maar door, maar het is duidelijk dat dat niet langer kan. En het is ook duidelijk dat de huidige regeringsleiders en Europese Commissie (EC) onvoldoende inzien hoe voorwaardelijk draagvlak is. Voorbeelden waren de Oekraïne, Turkije, vluchtelingen, maar ook TTIP en CETA. Regeringsleiders en EC denken dat draagvlak een juridisch begrip is. Problemen met draagvlak worden daarom ook juridisch opgelost, en wel met een bijlage bij een verdrag.

Het idealisme van de Groot-Europese gedachte wordt zo slecht uitgevoerd, dat het niet realistisch (meer) is. Met mensen als Timmermans, Merkel en Juncker in het verleden is er geen verbetering gekomen. Zij zijn al vele jaren direct betrokken bij de kwaliteit van de EU. Zij hebben hun kans gehad. En ze zijn er niet in geslaagd het goed te doen. Zij doen ‘wat goed voor ons is’ en vergeten dat het niet om beleidsdocumenten of de volgende verkiezingen gaat, maar om echte mensen. Daarmee is de EU een makkelijke prooi geworden voor de onderbuikers. Als de EU Commissie de directie van een bedrijf zou zijn, dan zou iedereen zijn aandelen verkopen. Gewoon doorgaan is daarom een grote bedreiging voor de EU in deze samenstelling.

Toekomst: eerst consolideren

Wij zien de toekomst van Nederland binnen de EU, want Nederland is eenvoudigweg te klein in het spel van de grote machten als de VS, China, Rusland en binnenkort India. Maar dan moeten we wel echt mee gaan doen, en gaan werken aan grote verbeteringen en een nieuwe generatie leiders. Gezien alle negatieve ontwikkelingen en het falen van de politieke processen in de EU, zouden we nu eerst moeten consolideren. Dus nu niet verder uitbreiden, maar eerst zorgen dat de EU gaat functioneren. Gewoon doorgaan is een grote bedreiging voor de EU in deze samenstelling.

Nederland en de EU

Bij de VVD-coalities is helaas de afgelopen 10 jaar gebleken dat zij de EU als niets anders zien dan een afzetmarkt waar zo min mogelijk aan betaald moet worden. En ook na 10 jaar is onze regering nog steeds niet in staat om goed te communiceren met andere landen, zeker in Zuid-Europa, wat afgelopen voorjaar pijnlijk duidelijk werd. De ‘kasboekjespolitiek’ is voortgezet, met een slechte EU begroting tot gevolg en veel schade voor het imago van Nederland bij de andere EU landen. Er wordt nog steeds politiek bedreven alsof de EU Nederland harder nodig heeft dan andersom.

Verenigd Koninkrijk en andere ‘randlanden’

Wij pleiten voor een EU in drie versies van commitment. Dit gaat van EU1 = alleen vrijhandel, EU2 = huidig tot EU3 = ‘federaal’. Het Verenigd Koninkrijk kan zich dan weer bij de EU aansluiten; ze worden gewoon lid van EU1: wel vrijhandel, wel vrij reizen en gelukkig geen stem meer in besluitvorming. Turkije kan alleen een formele economische partner worden, als het de democratie herstelt, de agressie beteugelt, de mensenrechten gaat naleven (Nederland en Europa onderschatten hun economisch/financiële onderhandelingspositie helaas t.o.v. Turkije).

Hanzelanden

Mocht de EU zo doorgaan, dan zou Nederland zelf, aanvankelijk aanvullend, intensievere samenwerking kunnen organiseren met het Verenigd Koninkrijk en de Scandinavische landen. Met deze landen hebben wij immers van oudsher de meeste overeenstemming in ontwikkeling en cultuur.

Machtsevenwicht binnen de EU

Het machtsevenwicht in de EU moet hersteld: de as Berlijn/Parijs heeft gebruik gemaakt van de zwakke Europese Commissie en bepaalt teveel de agenda en de oplossingen. Duitsland maakt hier teveel gebruik van, getuige de behendige wijze waarop Merkel persoonlijk de sjoemelclaims heeft weten te voorkomen die in de VS gewoon worden betaald. Frankrijk daarentegen heeft geen enkel recht van spreken om die centrale rol op te eisen; het is de zieke man van Europa. En helaas, een grote zieke starre man waarvoor wij straks de medicijnen moeten gaan betalen.

Als Berlijn/Parijs wordt voortgezet, dan zal er een even structureel overleg van kleine EU-landen moeten komen om de machtsbalans te herstellen.

Het is daarnaast ons voorstel om Wenen de hoofdstad van de EU te maken. Wenen ligt in het centrum van alle landen, en niet in het centrum van de oude EGKS en de rijke landen. Bijkomend voordeel is dat die dure verkwisting van de jaarlijkse trek van en naar Straatsburg is afgelopen.

Internationaal – veiligheid & defensie

De EU kan zich veel krachtiger opstellen tegenover de VS, Rusland, Turkije, in het Midden-Oosten en China, dus ook de Amerikaanse techbedrijven. Met een markt van ca. 450 miljoen burgers zijn we alleen al economisch een macht van formaat! En met het ‘Brussels-effect’ hebben we alleen daarom ook al veel invloed op normen en regelgeving buiten de EU.

Met China zal relatie besproken moeten worden inzake de diefstal intellectueel eigendom, te lage transporttarieven, duurzaamheid, politiek en hacken.

Marshallplan Oost- en Zuid-Europa; China rukt op

Er wordt jarenlang onderhandeld met landen over de hele wereld. Ondertussen wordt er veel te weinig energie gestoken in het samenwerken binnen de EU. Als de economische ongelijkheid tussen Noord en Oost/Zuid ooit moet verdwijnen, dan zullen we daar veel meer energie in moeten stoppen. Net als in 1945 zal het ook nu helpen om de band met EU-landen in de Russische schaduw verder te versterken. China maakt ondertussen gebruik van de zakelijke en korte termijn visie van de EU; zij hebben namelijk een langetermijnstrategie.

Europees (grens)leger voor grensbewaking en vluchtelingenstromen

Naast Nederland zelf zal ook de EU er niet aan ontkomen om meer aandacht en geld aan defensie te besteden. Dat was ook al het geval voor Trump de verkiezingen had gewonnen. De veiligheidsbelangen van veel EU-landen worden in een aantal deels overlappende instituties en samenwerkingsverbanden vertegenwoordigd (NAVO, OVSE e.a.), waar ook niet EU-landen lid van zijn. Bij een crisis zal het een hele kunst worden om daadkrachtig en proportioneel te reageren, gezien alle verschillende belangen. Dit wordt nu, zomer 2020, al duidelijk door de opstelling van Turkije t.o.v. Griekenland in de Middellandse Zee en de reactie van Frankrijk. Met het lidmaatschap van Turkije van de NATO, is de NATO dus maar deels geschikt voor de grensbewaking. En daarnaast hebben we nog het reguleren van de vluchtelingenstromen.

Wij zijn voor het versterken van de Europese grensbewaking, waarin douane, veiligheid en de professionele en humane afhandeling van vluchtelingenstromen samenkomen. Wat daarom hoe dan ook nodig is dat Frontex wordt uitgebouwd tot een volwaardig EU grensleger, dat de toegang kan bewaken zoals onze Marechaussee dat doet, maar waar nodig ook de eerste verdediging kan uitvoeren. Wij zijn daarnaast vele jarenlang niet solidair geweest met landen als Italië en Griekenland die de opvang op zich hebben genomen; daar ligt een schuld die nog vereffend moet worden.

Onderdeel van die grensbewaking is de gezamenlijke registratie, inclusief biometrische kenmerken, van alle vluchtelingen. Dit versnelt het vaststellen van de juiste identiteit en daarmee de procedure waar nodig. Daarnaast voorkomt het het shoppen in verschillende landen. Tenslotte kan het een instrument zijn bij het herkennen van potentiële terroristen, al dan niet op hun terugweg naar een Europees land.

Veiligheidsdiensten

Na een ramp wordt er altijd weer gesproken over meer samenwerking tussen de EU veiligheidsdiensten. Iets later hoor je daar niets meer van, terwijl we dan volgens sommige regeringsleiders nog steeds ‘in oorlog’ zijn met het terrorisme. Kennelijk is het behouden van de eigen toko belangrijker dan het optimaliseren van de gegevensuitwisseling om nieuwe terreurdaden te voorkomen.  Ook hierin tonen de Europese regeringsleiders en de Europese Commissie dat ze ons onvoldoende waarde geven voor onze stem. Toch zal dit proces versneld moeten worden.

EU is nu van ‘Brussel’; straks van ons!

Dat de Brexit een verrassing was voor de EU-top zegt veel over de bestuurlijke afstand tussen regeringsleiders en Commissieleden en de ‘echte Europeanen’. Uit Brussel valt weinig goeds te verwachten om die relatie te verbeteren. Hetzelfde geldt voor de stemmingen over de Europese Grondwet en het Oekraïne-verdrag in Nederland.

EU is nu nog van ‘Brussel’; zij moet nu eerst ons worden. De Europese identiteit die we natuurlijk hebben, gaan we onder woorden brengen, door elkaar eerst maar eens te leren kennen. Geen hooggespannen verwachtingen, maar gewoon doen wat je in elke relatie doet: ‘wie ben jij?’ en daarna ‘zullen we samen spelen’?. Wij stellen daarom voor om de volgende maatregelen te nemen:

  • aanleggen Europese hogesnelheidslijnen met goedkope tickets (de EU is Ryanair en Easyjet eigenlijk veel dank verschuldigd voor het werk dat zij voor de EU gedaan hebben)
  • instellen van buddy’s van twee landen die intensief gaan samenwerken, zodat de te grote EU wordt teruggebracht tot samenwerking tussen 2 landen en hun burgers
  • een webwinkel waarmee kleine lokale producenten binnen een paar dagen overal in Europa kunnen leveren aan winkels én particulieren
  • Europese televisiezenders met informatie en entertainment uit alle landen, gratis te distribueren in alle EU landen en daarbuiten
  • organiseren van EU wedstrijden en festivals voor theater, film, pop e.a.

Wat krijgen we: een EU waar burgers en bedrijven samenleven en samenwerken, niet via Brussel, maar direct. En dan zullen Europeanen zien dat er interessante culturen en concrete voordelen verborgen zitten achter de ruggen van de regeringsleiders.

Financieel en gelijk speelveld?

Om het draagvlak alsnog te gaan vormen, zal de EU geëvalueerd moeten worden; niet door zichzelf maar door een onafhankelijk instituut.

  • wat waren de doelstelling en wat is het resultaat?
  • welke landen zijn nog democratisch?
  • hoeveel vluchtelingen heeft elk land opgenomen?
  • hoe staat het echt met het vrije verkeer van personen?
  • welke markten zijn echt vrij (Frankrijk?)?
  • welke subsidies leveren iets op en leiden tot innovatie of ander beoogd doel?
  • financiele kwetsbaarheid van bedrijven en burgers (bijv. door hoge hypotheekschulden, zoals in Nederland)?
  • wat is er gebeurd met leningen en/of giften?
  • in hoeverre zijn de EU-landen in de huidige constellatie geschikt om gezamenlijk een munt te voeren. Met onderliggend: wat komt er echt uit een vergelijking van pensioenen, pensioenleeftijd, gewerkte jaren/dagen per persoon bij pensioenleeftijd, belastingmoraal en de andere factoren die worden genoemd als Noord en Zuid vergeleken worden. Dit voorkomt de populistische varianten hiervan.

Vervolgens zal moeten gewerkt aan gelijk(er) speelveld in die landen, en gewerkt worden aan hervormingen. Noord kan dan niet meer (of i.i.g. minder) kan zeggen dat het Zuiden zijn huishoudboekje niet op orde heeft. En ook kunnen die hervormingen gericht worden op het versterken van de omgeving waarin de Euro kan gedijen, waarbij de ongelijkheid tussen EU bedrijven en burgers hersteld moet worden (bedrijven profiteren meer).

Bij een volgende begroting maar ook een volgend crisis zal de afweging veel meer hierop gebaseerd moeten worden. Ten tijde van crisis moet er alleen wel ruimhartig gegeven worden, en dan precies waar het voor bedoeld is: crisissteun en geen structurele steun.

NB: En wat zou helpen: intercultureel communiceren; in alle andere landen van Europa denken mensen tijdens een vreselijke epidemie niet in termen van kasboekjes, maar in termen van steun aan partners!

Interne markt, arbeidsmigratie en solidariteit

Dit moeizame  ‘dossier’ is een goed voorbeeld van het functioneren van de EU democratie. Er worden verdragen gesloten zonder dat duidelijk is wat de implicaties zijn voor echte burgers. Als een Europeaan uit het ene land, stel Polen, in een ander land, stel Nederland, werk kan doen voor een lagere prijs per uur, dan beperkt hij in Nederland de mogelijkheden op werk. Nederlanders kunnen hetzelfde werk immers niet doen voor die lagere uurprijs. Dit was kennelijk niet te voorzien toen het verdrag werd gesloten. Er worden nu pogingen gedaan om deze fout te herstellen, maar het is duidelijk dat de Europeanen uit, stel Polen, daar niet op zitten te wachten.

Oost-Europese arbeidsmigranten <-> vluchtenmigranten

Deze Oost-Europeanen komen dus naar het rijkere West-Europa om hier te werken. Dat geldt ook het deel van de vluchtelingen dat economische motieven heeft om naar West-Europa door te reizen. Zij zouden ook in Oost-Europa kunnen stoppen met vluchten; daar zijn ze immers veilig. De Oost-Europese landen zouden moeten begrijpen dat deze vluchtelingen om precies dezelfde economische redenen naar West-Europa willen als hun eigen burgers. Tegelijkertijd willen zij zelf weinig vluchtelingen opnemen. Dit is in de EU min of meer geaccepteerd. De EC mompelt af en toe iets over boetes, maar dat is het. Gezien deze dubbele moraal van onze Oost-Europese broeders zou de EC veel harder moeten reageren. Dus: geen vluchtelingen, dan geen arbeidsmigratie en vrij-reizen. Juridisch gezien lastig, gezien de verdragen? Dan ligt een typisch Europese oplossing klaar: laten we er een verdragsbijlage voor opstellen.

Europees parlement

De regeringsleiders en de EC komen nog in het nieuws met hun bijeenkomsten en besluiten. Het is de EU parlementsleden aan te rekenen dat zij denken hun werk goed te kunnen doen zonder dat hun burgers weten wie zij zijn en wat ze doen. En vooral: wat onze stem en ons belastinggeld concreet opleveren. En wie daarop ook nog invloed heeft (lobbyisten).

Wat daarbij niet helpt zijn de aanhoudende verhalen over parlementsleden die familieleden en vrienden gunsten verlenen, veel te ruime onkostenvergoedingen hebben, al dan niet echt aanwezig zijn bij vergaderingen etc. Allemaal voer voor de ‘onderbuikers’. Het meest verbazingwekkend is misschien wel dat de EU parlementsleden hier zo weinig aan doen.

Redactie

NB: dit item wordt nog aangevuld en verbeterd. Heeft u suggesties? Mailt u die dan naar info@groenrechts.org.